foto1
foto1
foto1
foto1
foto1
ช่วงนี้ เศร้า หดหู่ วิตกกังวล สมองไม่แล่นจนไม่อยากเขียนบทความใดๆ เลยครับ สถานการณ์โรคระบาดจากพยาธิโควิดครั้งนี้รุนแรงมาก คนติดกันเยอะ ตายกันแยะเป็นใบไม้ร่วง แต่ก็ยังมีพวกที่เอาแต่สนุก เย้วๆ ไม่กลัวตาย ไม่กลัวการระบาด ไปมั่วสุมทั้งในแหล่งการพนัน โบก ไพ่ ไฮโล สนุกเกอร์ ตลอดจนการกินดื่มร่วมกันแบบไม่ระวังตัว จนระบาดกลายเป็นคลัสเตอร์ใหม่ สงสารคนเฒ่าคนแก่อยู่บ้านที่พลอยติดไปกับลูกหลานขี้ดื้อหลายเด้อพี่น้อง เป็นตาซังแท้สู 🙏🙏🙏😁

: Our Sponsor ::

adv200x300 2

No. of Page View

paya supasit

ju juใจบ่โสดาด้วยเว้าแม่นกะเป็นผิด ใจบ่โสดาดอมเว้าดีกะเป็นฮ้าย

        ## แม้นไม่สบอารมณแล้วจะพูดอย่างไรก็ไม่มีทางถูกใจได้ @รักกันไว้เถิด ##

soi3

ประมวลคำสอยจากจังหวัดกาฬสินธุ์นี้ รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ ในงานวิจัย “คําสอย” ประมวลวรรณกรรมมุขปาฐะในจังหวัดกาฬสินธุ์" โดย สํานักงานวัฒนธรรมจังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งมีข้อมูลคำสอยที่รวบรวมได้ 218 สำนวน ได้จัดเรียบเรียงหมวดหมู่ตามลำดับหมวดอักษร คือ ก ถึง ฮ โดยเอาอักษรตัวแรกที่ขึ้นต้นคำสอยนั้นๆ เป็นหลัก ดังนี้

soi 10 สอย...สอย
เดิก เดิกข่อน ผู้สาวนอนแก้ซิ่นห่ม
เหลียวเบิงกลีบข้าวต้ม
สองนิ้วอยู่หว่างขา
สอย...สอย
เดิก เดิกข่อน แสนออนซอนเสียงอึ่ง
ข่อนสิแจ้งเสียงฮ้องแห่งม่วนหลาย
โตหนึ่งหง่าง โตที่สองฮ้องตี่
โตที่สามฮ้องตี้ โตที่สี่ฮ้องหง่าง
soi 11 สอย...สอย
แต่น้อย ๆ เลี้ยงยากเลี้ยงซา
บาดว่าใหญ่ขึ้นมา ผัดขาวงาม...อาดหลาด
บาดเวลาผัวฟาด บัดฮ้องว่า..อี ๆ
บาดว่าเฮ้ย เฮย เข้า หี ... เฮ้ย... เฮย
ผัดเทิงหยิกเทิงข่วน
บาดว่าม้วนหางศีลแล้วผัดขาลาแป่งแส่ง
ละนานางนา หางตาดำปึ๊ด
สอย...สอย
แตดน้อยผี้หวี้ นกขุ่มหลี่สี่นกขุ่มเม้า
ผู้สาวหลกกล้าหน่อแตดเหลียวหลัง
ฟาดกล้า...บาดใด๋แตดฟอดแฟด ฟอดแฟด
นะแตดจ๋า นี้..กะสอย สอยแล้วกะสอยอีก
  สอย...สอย
ตั้งแต่เล็กแต่น้อย พ่อแม่บอกนอนเว็น
บัดเป็นสาวหีเหม็น บอกนอนเว็นมีแต่อยากสี่
สอย...สอย
เตะฟ้าแม่เฒ่าเตะฟ้า
เตะบ่ถึงหีตี่ม่าย่า อันนี่...กะสอย
soi 13 สอย...สอย
ท้ายหลาบหล่าย หีลายท่ามถ่าย
สิบ่ลายจังใด๋ หีเป็นหมากห่าง
นี่...กะสอย
สอย...สอย
ไทอีสาน ย้านโรคไหลตาย
เอาสีแดงมาทาหัวไม้
คนจังไรทาหัวโคยเสียกเจ้าของ
อันนี้....กะสอย
  สอย...สอย
ทุกข์ยากฮ้าย ปากกํ่ากินมันหมก
ผัดว่าปากกับหำ แฮ่งดำว่าเป็นฮ้าย
สอย...สอย
ท้าวคำสอน บ่ฮู้จักเฮ็ดเมีย
เห็นหมาผู้เลียหีหมาแม่
กูอยากตายเป็นหมาเด้ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เทิงหลายเพิ่นว่า กะโมม โตบ่ว่า โตว่าโบมสว่ายบักเสียก
เทิงหลายเพิ่นว่า แอบแอขา โตบ่ว่า โตว่าด้ามใส่บักเสียก
เทิงหลายเพิ่นว่า หมอย โตบ่ว่า โตว่าฝอยขัดบักเสียก
เทิงหลายเพิ่นว่า หน่อแตด โตบ่ว่า โตว่าหลักแพดบักเสียก
เทิงหลายเพิ่นว่า หี โตบ่ว่า โตว่าบ่อนลี้บักเสียก
เบิ่งมันกลิ้ง... มันเกลือก หลุบบุ้งหลุบพู
เบิงมันเสียกมันถู...เด้างึกเด้างาก 
soi 15 สอย...สอย
นกอี้จู้สี่นกอี้จู้
สี่กับซู้สี่แซบสี่นัว
สี่กับผัวคาบแซ่บคาบบ่
ให้มึงสี่ไปเถาะถ้ามึงว่ามันดี
มึงบ่หลู่โตนหี ให้มึงสี่ไปโลด
อีห่ากินปอดมึงนอกใจผัว
สอย...สอย
นํ้าขุ่น ๆ แม่นนํ้าเหล่าโท
นํ้าใส ๆ แม่นนํ้าเหล่ากลั่น
นํ้าของบักคอกั่น จ้างเจ้ากะบ่เห็น
ซั่วสิออกจากเอ็น โลด เทิงฟ้าวเทิงฟั่ง
คันบ่โก้ยขึ้นทั่ง มันบ่ไหลออกมา
  สอย...สอย
นกขี้ถี่สี่ต้างห้าต่าง สี่แม่ฮ้าง...บ่ยาก... บ่ซา
เฮาเตาะขา ล้มลงป่างหง่าง
เต้นก่างจ่าง ฮื้อซิ่นปกหัว

คาดลาดแล่นคืองัว ขึ้นเต็งท้องน้อย
นางว่าผัวของข้อย...เคยตอก...เคยแทง
มันกะยังบ่แฮง ลองเอาท่าใหม่ ๆ ๆ
สอย...สอย
นกเขาเขียวจับเฮียวไม้ท่ม
แม่เฒ่าจ่มว่าอยากได้ลูกเขย
บาดเวลาถืกซมเชย แม่บ่ว่าหยังดอก
บาดเวลานํ้าออก เป็นผัวแม่เถาะลูกเอ้ย
  สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ สี่นกขุ่มดำ
เมียอยู่กรรมสี่แม่เฒ่าถ่า
เต๊ะปากลูกเขยซะน้อ อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
นกขุ่มถี่กินบีนกกะตั้ว
ผู้สาวมักจัวตกหม้อกะทะ
ผู้สาวมักพระตกอเวจี
  สอย...สอย
นกแตดแต้บินข่วมปลายงิ้ว
หีท่อสองนิ้ว กะสิเอาสองแสน นี่…กะสอย
สอย...สอย
นกแตดแต้บินข่วมปลายข่อย
สี่โคยน้อยปานไม้ดีดหี 
  สอย...สอย
นกแตดแต้บินข่วมปลายตาล
ไผ๋ได้ผัวหัวล้าน... บ่อึดหม่องจูบ
สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ กุ่มสี่นกกด
สาวนั่งตดแตดโงโล่งโค้ง
  สอย...สอย
นกจิบเฟื่องขาเหลืองอ่อยห่อย
สี่หีจ่อย ปานว่าฟักเขียงเป่า โป๊ก..โป๊ก นี่...กะสอย
สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ สี่นกขุ่มหลี่
คนอยู่นี่...อยาก สี่กันเหมิด อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ บินข่วมกอไผ่
นักเรียนจังไร สี่ครูประจำชั้น
คั่นบ่เฮ็ดจังซั่น เพิ่นบ่ให้คะแนน นี่...กะสอย
สอย...สอย
นกแตดแต้บินข่วมทางเกวียน
ผู้สาวนักเรียน สี่ครูประจำชั้น
ขั่นบ่เฮ็ดจั่งสั้น สิบ่ได้คะแนน
  สอย...สอย
นกแตดแต้บินข่วมทางรถ
ผู้สาวนอนตด หมอยหีเพิงเวิ้บ
สอย...สอย
นกแตดแต้ บินข่วมปลายขาม
ไผ๋อยากได้มีเมียงาม ให้เอาเมียนักร้อง
  สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ บินข่วมปลายตาล
ผู้ใด๋ได้เมียพยาบาล มันได้เว้นคืนสี่
....เมีย...คาเข้าเวร...เด๋อ...
สอย...สอย
นกแคบแคบินข่วมปลายเป้า
ผู้เฒ่าสี่กัน...หัวฟัด...หัวเฟืยน
  สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ สี่นกขุ่มหลี่
ผู้เฒ่าสี่กันทั้งเด้าทั้งตด
สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ สี่นกขุ่มดำ
สาวหมอลำสี่กับหมอสอย
  สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ สี่นกขุ่มไฟ
ผู้สาวจังไรสี่แตงช้างน้อย
สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ คุมสี่นกขอด
สี่สาวตาบอด...สนุกเบิ่งแตด
  สอย...สอย
นกแตดแต้ บินข่วมปลายตาล
สี่แม่มานปานอุ้มไหเหล้า
สอย...สอย
นกแตดแต้ขาเดียวชี้ฟ้า
ป้าผู้เดียวสี่ซํ้าสา...บ่อ..นอ อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
นกแตดแต้ แตดแต๊ตะวิด
กินของผิด... หีติดกระดูก
กินของถูก.... หีโต่งคืนมา
สอย...สอย
นกเขาเขียวจับเฮียวไม้ติ้ว
มือหนึ่งปั่นอิ้ว มือหนึ่งกำโคย
  สอย...สอย
นกเขาเขียวจับเฮียวไม้ไผ่
ผู้สาวขึ้นใหม่มักพ่อลูกอ่อน
สอย...สอย
นกแตดแต้บินสวบปลาซิว
บัดว่าหีเพิ่นหิว สวบหัวโคยเสียกอยู่...มุบ...มุบ
อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
นกจิบน้อยบินข้วมปลายตาล
งูทำทาน ตอดหำผู้ใหญ่บ้าน
สอย...สอย
นํ้าท่วมข้าวเห็นแต่ใบวี
นํ้าท่วมโรงสีขี้แกลบฟูอ่องลอง
  สอย...สอย
นมบ่ให้ว่านม ให้ว่าหลักจับสี่
หีบ่ให้ว่าหี ให้ว่าถํ้าเสี่ยงโคย
โคยบ่ให้ว่าโคย ให้ว่าไม้คอนหำ
หำบ่ให้ว่าหำ ให้ว่าลูกตุ้มดาก อันนี้....กะสอย
สอย...สอย
นกจิบเฟือง ขาเหลือง อ่อยห่อย
เสียกโคกอ่อยเด็กน้อยเลี้ยงควาย
เขาว่าแม่นกล้วย ฟ้าวแล่นมาหา
เซาสูเสา โคยเสียกกูดอก นี่...กะสอย
  สอย...สอย
นกกะปุกสี่นกกะปุก
คนในคุกสี่กันคาโซ่
สอย...สอย
นกแตดแต้ ขาเหลืองอ่อยห่อย
สี่โคยจ่อย ปานว่าหนอนไต่หี นี่...กะสอย
  สอย...สอย
นํ้ากว้างตื้น มันสายาก นานบก
ข้าวอยู่ดินเบิงน้อย ปลาอยู่ฮ้อยเบิงหลาย
บาดผู้หญิงนอนหงาย เทิงโนนเทิงสวด
สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ สี่นกขุ่มไฟ
สาวจังไร สี่ด้ามมีดตอก
บาดเวลานํ้าออกผัดฮ้องหาอีแหม่
อีแหม๊ อีแหม่ อีแม่...
  สอย...สอย
นกขุ่มหลี่ กุมสี่นกเค้า
หีผีเป้ากุมสี่โคยดิบ
สอย...สอย
นกเขาเขียจับเฮียไม้ไผ่ หีบ่ไค่เอามดมากัด
บาดว่าโคยมาขัด ผัดปู๊ดป๊าด ปู๊ดป๊าด
  สอย...สอย
นกเขาเขียวจับเฮียวไม้ติ้ว
หีบ่ท่อสองนิ้ว ว่าแต่โตเป็นสาว

นมบ่ท้อบักนาว ว่าแต่โตมีชู้
บาดว่าโคยเขาหยู้ ผัดเทิงเด้งเทิงดัน

บาดว่าเถิงฮูคัน ผัดคุณผี คุณพี่ คุณพี่
อันนี้....กะสอย
สอย...สอย
นกเขาเขียวจับเฮียวไม้หว้า
สี่ทางหน้าบ่ท่อทางหลัง

สี่ทางหลังผัดทั้งคันทั้งเด้า
โคยแดกเข้าเอามือจับนม

ดังหอมผม สังมาคักแท้น้อ ๆ ๆ
อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
นกเขาเขียวจับเฮียไม้ไผ่
หีบ่หมอยเอาหางม้ามายัด
โคยบ่เสียกเอาเปียกไข่มาสุบ
บาดเวลามันหลุบผัดปูดเจียก ปู๊ดเจียก
สอย...สอย
นกกะบาตีเหล็กปัก ๆ ๆ ๆ
ขโมยลักของเฒ่าทิตทองขายัก
คักบ่คักสี่หีกลางเว็น
เปิดซิ่นขึ้นเหลียวเห็นดวงตะวันแดงจ่ายหว่าย
  สอย...สอย
นกแอ่นแส่วจับดินย้านไข้
นกแตดแต้จับไม้ย้านตาย
นกเจ่าลายสี่นกยางก๊อก
นกหัวหงอกสี่นกหัวขวาน
นกนางนวลสี่นกนางแอ่น
นี่จังแม่นสูสี่กันอะไรนักหนา…นะฮะ
สอย...สอย
นกเก็ดหอย หีหมอยยามลอบ
หีจอบยามไซ หีไปยามตุ้ม หีซุ่มปลาบึง
หีหยึ่งบ่แล้ว มีแข่วเล่มเดียว
หีเคียวแต่น้อย หมอยลามเป็นแหน
หีเนินสุดจุ้มกุ้ม หีหงุ้มบ่ไหว
หีใหญ่เผ้อเว้อ...เกิ้บ
  สอย...สอย
นกแตดแต้ขาเหลือง นกจิบเฟืองขาจ่อย
คนซื่อน้อยของใหญ่กะมี นี่ ...กะสอย
สอย...สอย
นกคุ่มหลี่ สี่นกคุมไฟ
ผู้สาวจังไร พาชีไปเล่นบ่าว นี้...กะสอย
  สอย...สอย
นกคุ่มหลี่ สี่นกคุมหลี่
ผู้สาวหีตี่ว่า... แต่นั่งขัดตะหมาด อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
นกจิบเฟือง สี่นกจิบเฟือง
ผู้สาวหน้าเหลือง เอาผัวแต่น้อย
  สอย...สอย
นกแตดแต้บินข่วมป่าเกตุ
กินบ่เลือกเขาเอิ้นว่าเปรต
มั่วเข็มมั่วเพศติดเอสด์ไม่รู้ตัว
สอย...สอย
นกขี่ถี่ กะสี่ต้าง ห้าต้าง
ฮ้างเทื่อเดียว เขาว่ามันหย่อนเตะเซะ
ฮ้างเทื่อสอง เขาว่ากองเอ้เล้
ฮ้างเทื่อสาม จักมันเป็นจั่งใด๋ มันบ่ฮู้จัก
 soi 16 สอย...สอย
บทแซบอีสาน..แก้มก่าย..แก้ม
ลิ้นแลกลิ้น...ไหล่เอื้อมไหล่
คอซอนคอ...เฮ็ดกันบ่ทันพอ
ฟ้าแจ้งจ่างป่าง นี่...กะสอย
สอย...สอย
บ่าวสํ่าน้อยหำหมอยพอขนบัว
ถืกสาวเฒ่าสี่ยันใส่ฮั้ว
ฟ้าวฮ้อง...ของข้อยมันสิหัก
นี่...กะสอย
  สอย...สอย
บ่าวบ้านโตสูบแต่ยาก้นกรอง
บัดเพิ่นสูบยาใบตองสํ่าสูบลำปอ นี่...กะสอย
สอย...สอย
บักหัวเถิกลุกเดิกสี่เมีย
เมียตีทำ....ติดฝาแอดแปด นี่...กะสอย
  สอย...สอย
บักหัวแป้วสี่แมวในวัด
แมวโงมากัดปัดหัวแมวอยู่ไว้ไว่ นี่...กะสอย
 
soi 17 สอย...สอย
ปลาละมีหลายปลา ปลาซิว... ปลาสร้อย
คนกาฬสินธุ์ เฮาบ่กินก้อย
โรคพยาธิกะบ่มี อยู่ทางอ้วน อยู่ท่างพี
นอนตะแคงสี่หีเมีย อยู่...น่วมน่วม
สอย...สอย
ปุ๋ยใส่ไฮ่ เฮิ้นปุ๋ยคอกธรรมดา
ปุ๋ยใส่นา เอิ้นว่าปุ๋ยบ่อแต็ช
บาดว่าปุ๋ยใส่แตด ผัดเอิ้นว่านํ้าโคยเสียก
อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
เป็ดสี่เป็ดอยู่ใต้ห่มไผ่
ไก่สี่ไก่อยู่ใต้ห่มทัน
ยามมันคันสั่นขนอยู่พรื๊ด...พรื๊ด
สอย...สอย
ปลาเข็งแกลบ บ่เข้าหลี่เข้าต้อน
ใผ๋อยากมีผัวซ้อนให้มาสี่หมอสอย นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ปุ๋ยใส่ข้าวนั่นแม่นปุ๋ยเคมี
ปุ๋ยใส่ผักซีนั่นแม่นปุ๋ยขี้ไก่แห้ง นี่...กะสอย
สอย...สอย
ปลีกล้วย....ฟักใส่ลาบนกขุ่ม
แม่นผู้ใด๋หียุ้ม สิทุ่มให้สิบบาท นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ปุ๋ยของข้าวคือปุ๋ยเคมี
ปุ๋ยของหีคือบักโคยเสียก
 
soi 18 สอย...สอย
ผักกระเดากินกับลาบกุ้ง คนท้องปุ้งหีงํ้า
คนท้องบํ้าหีโหน หน้าผากโนหีใหญ่
หน้าผากไค่หีตูน หน้าผากนูนหีสวด
หน้าผากลาดหีแป หน้าผากแงหีจ่อย
หน้าผากน้อยหีจี๊ คันอยากได้ดี...
ให้เลือกเอาหน้าผากใหญ่ ๆ เบิ่งอันนั้นมันไค่...
สํ่าหมู่น้อยนอนเฮียงกัน...ปึ้บ นี่...กะสอย
สอย...สอย
ผักกระเดากินกับลาบนกขุ่ม
บ่ฮู้จักฮอดยุ้ม...พากันเกิดมาหยัง
ซ่างบ่ลงไปไทยหากินข้าวจ้าว
ให้มันยุ้มย้าว ๆ... สาแล้วจังมา
  สอย...สอย
ผักกระโดนกินกับลาบนกเป้า
ผู้เฒ่าสี่ผู้เฒ่า...บ่เห็นปล่องไป...ปล่องมา
ผัดเซาเอาซื่อ ๆ ...สมนํ้าหน้ามันอยากเฒ่าหลาย
เฒ่ากะซ่างแม่ มันมีโคยอยู่ดอก
สอย...สอย
ผักกระโดน กินกับลาบปลาสร้อย
สี่เด็กน้อยปานขี่เฮือแซม
กูย่านแข้กินกูเด้
  สอย...สอย
ผักกระเดา....กิบกับลาบไก่โจ้น
สี่หีโต้นบาดว่า...หมุนหมอนเทิ่ง
อันนี้....กะสอย
สอย...สอย
ผักกระเสด กินกับลาบนกจอก
เลือดหีออกมันอยากคาบโคยเสียก
  สอย...สอย
ผักกระโดนกิบกับตำหมากกอ
บ่าวขางอ...มักสาวขาก้อม... เด้อ นี่...กะสอย
สอย...สอย
ผักสะระแหน่ กินแก้เจ็บท้อง
ผู้ใด๋อยากมีท้อง ให้สี่กันเด้อ อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
ใผ๋อยากเห็นหี ให้ไปเฮียนแพทย์
ใผ๋อยากเห็นแตด ให้เฮียนพยาบาล
สอย...สอย
ผู้บ่าวสํ่าน้อยโคยหมอยได้พ่อ
พ่อผี้บ้าพาลูกโคยหมอย นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ผักกระเดากินลาบฟาน
นมยานยานเอาไว้ถ่าลูกถ่าเต้า
อันเค้าเม่าจังเอาไว้ถ่าพ่อมันเด้อ
สอย...สอย
ผักกระเดา...กินลายบนกขาบ
ผู้ใด๋หีตาบ ...เอามาประกวด
ผู้ใดหีสวดให้ได้ที่หนึ่งเลย อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
ผู้บ่าวทิด บ่ลึ่งผ้าโสร่ง หัวโคยเสียกฮุถง
ย่างก่างก้าย ก่างก้าย อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
ผักกระเดากินกับลายปลาสร้อย
สี่คนจ่อยปานดำนาแกน นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ใผ๋ได้ผัวข้าราชการเพิ่นกะว่าเพิ่นคัก
ถืกมื้อใด๋เพิ่นพักวันอาทิตย์ วันเสาร์
ถืกเมื้อใด๋เพิ่นเมา กะเด้าไปซื่อ ๆ
สอย...สอย
ผักกระเดากินลาบนกขุ่ม
สี่กันแล้วตุ้มผ้า... เหงื่อแตกหน้า...แตกหลัง
นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ผักกระถิน...กินกับลาบนกจิบ
ผู้ใด๋ตาหยิบ สี่ไวปานเหมื่อ อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
ผู้สํ่าน้อย บ่ฮู้จักรถวิบาก
บัดเขายกดาก ยกล้อเลยพี่
  สอย...สอย
ผู้สาวสํ่าน้อย บ่ฮู้จักดาวบ้านดอน
บัดเขาไปนอน อย่าติงคิง
น้องอย่าติงคิง นี่...กะสอย
สอย...สอย
ผักอีตูใบหูดใบหด
เลี้ยงผู้เฒ่าเอาไว้... ดม...ตด
อันนี้..กะสอย
  สอย สอย
ผู้ใด๋หีหมอยเอาไปฮองฮังไก่
ผู้ใด๋หีใหญ่เอาไปเฮ็ดลานมัน นี่...กะสอย
 
soi 19 สอย...สอย
ฝันเห็นหี ให้ตีเป็นสี่แปด
ฝันเห็นแตด ให้ตีเป็นแปดสี่
ฝันเห็นเทิ่งแตด...เทิ่งหี ให้ตีเป็น
สี่สี่แปด หรือ แปดแปดสี่
สอย...สอย
ฝรั่งผัวเมีย มาอยู่เมืองไทย
เฮ็ดปานใด๋ บ่มีลูกจักปี
ย้อนเมียซื่อ รูบี้ ผัวเพิ่นซื่อ ดอสั้น
อันนี้....กะสอย
  สอย...สอย
ฝนสิตกฟ้าขาว...ดาวแจ้ง
ฟ้าสิแจ้ง...ฟ้ามืด...ฟ้ามัว
ผัวสิหนี...กะคันหีหย้าบ ๆ ๆ
 
soi 20 สอย...สอย
พ่อเฒ่ากอ๊กวอกตอกดากพ่อเฒ่าวํ่า
พ่อเฒ่าวํ่าบีบหำพ่อเฒ่าวอก
สอย...สอย
พ่อฒ่าหำเหม็นไปเป็นแอ็ดรถ
ยามลูกเขยถอยรถ ถอยหมอนลูกพี่
นี่..กะสอย
soi 21 สอย...สอย
ฟังเด้อเจ้า สิเว้าเรื่องสี่
แมงหมี่สี่แมงหมี่ ปีกวีแว๊ด แว๊ด
แฮดสี่แฮด โคมกันหล่างง่าง
ซ้างสี่ซ้าง หางซี้โก่งโด่ง
หมาทำโปง สี่กันเดือนเก้า
ผู้เฒ่าสี่ผู้เฒ่า สี่บ่เข้า
เด้าอยู่งัก งัก อันนี้...กะสอย
 
soi 23 สอย...สอย
หมาสองโตฮ้อง สอย ..สอย..
เจ้าหลวบหล่วยหน้าส่วยใบศรี
ขี้สูดติดหีเจ้ายังอยู่บ่อ โตแม่ยัง ๆ ๆ
โตผู้แท้บ่อน้อ โตแม่แท้ ๆ
แล้วโตผู้มาดีใจหลายแถ้

โตแม่นางกะคือกัน นั้นแล้ว แอ๋ง ๆ ๆ ๆ
สอย...สอย
มีแต่โคยบ่มีหำ....อยู่นำเอาเอิ้นว่าโคยซ้าง
มีโคยสี่บ่ได้...เขาเอิ้นว่าโคยตาล
หีบ่เคยพ้อโคย...เขาเอิ้นว่าหีหน่อไม้
มีแต่หำบ่มีโคยอยู่นำ เขาเอิ้นว่าหำหมากหมี้
หำฟังลำอยู่นี้มีโคยอยู่นำเหมิดซูคน..
เสียกพร้อม…เด้อ...
  สอย...สอย
แมวฮ้องโตผู้ สอย...สอย แมว ๆ เขาว่าเจ้ามีซู้ ๆ
โตแม่ไผว่า ๆ โตผู้เขาว่า โตแม่บ่อมี ๆ โตผู้สี่กะนา ๆ
ฟู่ ๆ ๆ ๆ หมาไล่ แมวขึ้นฮั้วมา ๆ ๆ มึงมา
สอย...สอย
แมงช้างงอบ
สี่แมงช้างงอบ
สี่กันแล้วไต่หนีงอบ งอบ
  สอย...สอย
แม่บอกเอาน้อง ทำท่าปวดหัว
แม่บอกเอาผัว มื้อใด๋ละอีแม่
สอย...สอย
แม่กะคุยพอแม่ ลูกกะคุยพอลูก
เหลียวเบิ่งหูก...พอปานว่าหมาหยํ่า
ดอกวะนานางนา... หางตาดำปื้ด
soi 24 สอย...สอย
ยามลุกขึ้นเพิ่นให้หงุ้มสระอี
ยามเฮาหนีเพิ่นให้เบิ่งหม่องนั่ง
ยามเฮาฟังเพิ่นให้เหลี่ยวลงดิน
ยามเฮากินเพิ่นให้เคี้ยวละเอียด
ยามเฮาเคียดเพิ่นให้นับสามที
ยามเฮ้อ เฮย เข้าหี .. เฮ้อ... เจิ้ม
สอย...สอย
ยางสะติ๊กเส้นละหนึ่งบาท
ยิงนกกะได้... ยิงไก่กะดี
ยิงหี ดังตั๊บ อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
ยาพาราเป็นยาแก้ปวด
ผู้ใด๋หีสวดเอาไปแผงหนึ่ง อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
ยามผัวอยู่ ว่าผัวสี่ดู๋
บาดผัวไปซาอุ สี่ดู๋กว่าผัว นี่...กะสอย
soi 26 สอย...สอย
โลกนี้บ่ยุติธรรมจักสะหน่อย
เด็กน้อยผู้ชาย เอิ้นว่าบักหำ
เด็กน้อยผู้หญิง ผัดเอิ้นว่าอีนาง
สังบ่เอิ้นว่าอีหี...น้อ อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
ลูกสาวเพิ่นบ่คือลูกสาวโต
ลูกสาวเพิ่นผู้งามโพโล
หรือเพิ่นตั้งนะโมก่อนบ้อ ...ยามเพิ่นเด้า
อันนี้....กะสอย
  สอย...สอย
ลูกสาวหล่า...มากค่าหลายหลาย
เหลี่ยวเบิ่งหีเพิ่นลาย...ปานว่ากับแก้
สอย...สอย
ลาบปลาดุกกินกับผักกระโดน
หีขนขนกินกับหัวโคยเสียก นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ลูกสาวเดียวหีเคียวคือแม่
หีแม่หมอยหีลูกพวมบ่ง
สอย...สอย
ลูกน้อย ๆ ให้อยู่แง่ ๆ ๆ
พ่อกับแม่สี่กันอยู่บ้อ นี่..กะสอย
  สอย...สอย
ลูกบ่ดี พ่อแม่ปากเปียก
ลูกโคยเสียกพ่อแม่อยากอาย
สอย...สอย
ลูกเยี่ยวใส่ซิ่นผัดเทิ่งตบเทิ่งตี
บาดผัวเหยี่ยวใส่หี
ผัดกัดแข่วอยู่ก๊าด ๆ ๆ นี่...กะสอย
soi 28 สอย...สอย
สองเขือเฒ่าทวยปัญหาสำคัญ
คืนหนึ่งนอนนำกัน... นึกสนุกลายต่าง
ความทวยเป็นตัวอย่าง สอนลูกสอนหลาน
ปัญหาพิสดารฟังเด้อคุณแม่
ทั้งคนเฒ่าคนแก่ พวกลูกพวกหลาน
ฟังปัญหาสำคัญผัวถามเมียว่า
เฒ่า ๆ ยามมันแข็งงึกขึ้นก่อน
ยามมันอ่อนอ้อยซ้อยลงมาเนี้ย
เมียตอบ เหอ เฮย หนิ่งหน่อง หนิ่งหน่อง เนี้ย ๆ
สอย...สอย
สาวสํ่าน้อยกำลังขึ้นใหม่
เห็นหน่อไม้เป็นหน่อตู้ปู้
เลิกซิ่นฮุลงใส่ซะหมับ
เต้นงับ ๆ หีสับลงปุ้ย
จุ๊บคันดีแท้นอ สังมาแซบแท้นอ
สังมาคันแท้นอ อีแหม อีแม่
  สอย...สอย
สี่หีหมอย.. ปานว่าแทงหนวดกุ้ง
จักว่ายุ่งบ่ยุ่ง จักของเพิ่นของโต
บาดว่าโคยโมโห แดกเข้าบุ้ยบุ้ย
หีกะเลยบ่อุ๊ย...ปล่อยเข้าไปสา
หมอยก็จ้า จ๊ะ จ๋า จ๋า จ๋า จ้า จ้า...
สอย...สอย
สาวแม่ฮ้างนั่งขี่อยู่ในสวน
นั่งหน่อกล้วยอ้วน ๆ
ฮ่วยมาคือคนแท้น้อ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
สาวสํ่าน้อยอยากได้ผัวดี
เหลียวเบิงหีบ่ล้างสบู่
สอย...สอย
สาวสํ่าน้อยนั่งขี่หงอยขอน
บั้นท้ายสีหย่อน ๆ ๆ มีผัวแล้วตี้
  สอย...สอย
สาวสํ่าน้อยเที่ยวเล่นสงกรานต์
นมบ่ทันแตกพาน เหลี่ยวเห็นพอ..ติ..ปิ๊
สอย...สอย
สาวสํ่าน้อย บ่ฮู้จักช่องเจ็ดสี่
โคยตำหี ทีวีเพื่อคุณ
  สอย...สอย
สาวสํ่าน้อย บ่ฮู้จักเป๊บซี่
โคยตำหี เป๊บซี่ดีที่สุด
สอย...สอย
สาวสํ่าน้อย บ่นุงกางเกงใน
บาดซิ่นถู...หี...บาดใด๋... บ๋า
มาแซบมานัว แท้นอ
  สอย...สอย
สาวสํ่าน้อย หัดสวดสรภัญญ์
นั่งทับขวยมดคันหีแดงพีลีน
สอย...สอย
สี่ดู๋เขาเอิ้นกระหรี่ บ่สี่เขาเอิ้นกระเทย
ถ้าบ่สี่ซะเลย เขาเอิ้นหลวงพ่อ
  สอย...สอย
สาวนักเรียนบ่ฮู้จักพู่กัน
บัดถืกเขาฟัน... โอ้โฮ้ฝีแปรง...ร้ายกาจ
สอย...สอย
สาวสํ่าน้อยบ่ฮู้จักแลคตาซอย
บัดเขาไปพาสอย  อาหารเสริมสำหรับคุณ
  สอย...สอย
สาวสํ่าน้อยบ่ฮู้จักหลอดนีออน
บัดเขาเอาโคยสอดหี หลอดนิออนยาวจัง
 
soi 29 สอย...สอย
หมากขามโค้งหมากขามข้อห่าง
หว่างขาผู้เฒ่ามีแต่ ปุ้มป่าน ปุ้มไหม
กล้วย อ้อย ส้อยปี ข้าวโพด สารี หมากพริก
หมาเขือ เกลือ ปลาแดก
ขี้หร้าโหน่งบ่โหนง โฮม อยู่หั่นเหมิด
ปลาแดกเหม็น บัดว่าปลาแดกโหนง
บัดหีเหม็น คือบ่ว่าหีโหนง น้อ อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
หมากขามโค้ง...กะหมากขามซงเลง
โคยโตเองสี่แล้วเมี่ยนไว้
หรือ สอย...สอย
หมากขามโค้งหมากขามข้อหวาน
สี่แม่มาน ปานขี่งัวหนอก
สัวว่านํ้าสิออก...แฟบท้องเกือบตาย เว่ยเฮ้ย
  สอย...สอย
เหม็นตด เหม็ดขี่ แล่นหนี
บาดฮาเหม็ดหีนอนเฝ้ายั่งคืน อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
หัวคิงไคเป็นกอ พะยะ
ผู้สาวมักพระตกอเวจี
  สอย...สอย
หัวคิงไคเป็นกอพะยะ
ผู้สาวมักพระไปร้องสรภัญญ์
สอย...สอย
หีผู้สาวกินข้าวเม่า
หีผู้เฒ่ากินขี้แกลบ กุ๊บกั๊บ ๆ
  สอย...สอย
หมอยบ่ให้ว่าหมอย....ให้ว่าคิ้วหี
หี..บ่ให้ว่าหี...ให้ว่า...หีบ...ปิ้งแตด
แตดบ่ให้ว่าแตด ..ให้ว่าหลักกิโล..หี...
อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
หน่อ เอ้ย หนอ เป็นกรรมการ
หีกับหมอยขึ้นชกชิงแชม์ป
ตดแตด..แอ่น..แอ๊นเป็นเสียงระฆัง
อันนี้...กะสอย
  สอย...สอย
หีเอ้ยหี หีบ่มีกระดูก
บาดยามออกลูก หีอ้าเวเว้ นี่...กะสอย
สอย...สอย
หมอยบ่ให้เอิ้นว่า..หมอย
ให้เอิ้นว่าฝอยขัดแตด นี่..กะสอย
soi 30 สอย...สอย
อยู่ในนํ้าแม่นปลา อยู่ในนาแม่นข้าว
อยู่ในเข่งเขาเอิ้นปลาทู อยู่ในฮูแม่นอีปูก้ามโข่ง
อยู่ในซ่งเอิ้นหมากไขหำ อยู่ในบั้งเอิ้นเอียนปลาไหล
อยู่ในกางเกงในแตกกลางพู้ยู้
บักงูสิงห์เดือย...มันนอนอยู่ ตาเหลื่อมเม้า ๆ
ตาของเจ้าเห็นฮุ่งยามกลางคืน ...ฟืนบ่ไฟทั่งเข้าไปบ่อย ๆ
กูอยากตัดซ่งน้อย...ให้มึงอยู่ยามหนาวเบิ่งเด้อ..โคยเอ้ย
  สอย...สอย
อ้ายทิดสิกใหม่ บ่ฮู้จักปืนผา
บัดว่าเมียยกขา โฮลูกปืนยางหน่อง
อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
อุ้มลุ้ม อุ้มลุ่ม นกขุ่มติดซิง
เหลือแต่เป็นพี่หญิง หีน้อยกว่าน้อง

back greenคำสอยจากจังหวัดกาฬสินธุ์ ตอนที่ 1

วรรณกรรมคำสอย ตอนที่ 1 | วรรณกรรมคำสอย ตอนที่ 2

redline

backled1

soi3

ประมวลคำสอยจากจังหวัดกาฬสินธุ์นี้ รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ ในงานวิจัย “คําสอย” ประมวลวรรณกรรมมุขปาฐะในจังหวัดกาฬสินธุ์" โดย สํานักงานวัฒนธรรมจังหวัดกาฬสินธุ์ ซึ่งมีข้อมูลคำสอยที่รวบรวมได้ 218 สำนวน ได้จัดเรียบเรียงหมวดหมู่ตามลำดับหมวดอักษร คือ ก ถึง ฮ โดยเอาอักษรตัวแรกที่ขึ้นต้นคำสอยนั้นๆ เป็นหลัก ดังนี้

soi 1 สอย...สอย
ก้นกะมีหลายก้น ก้นจ้อมก้นเหวอ
ก้นกึ่งๆ นั้นแม่นก้นแตนลา
ก้นงามๆ ก้นผู้สาวขึ้นใหม่
ก้นขอด ๆ นั้นแม่นก้นบักหอย
ก้นมีหมอยนั้นแม่นก้นข้าวโพด
ก้นยาวโจดโลดก้นส่อนก้นไซ
ก้นมีไลก้นแตนก้นต่อ ก้นมีหน่อผู้หญิงนั่งฟังลำ
สอย...สอย
กำนันน้อยประกวดหี
ปรากฏว่าหีใหญ่ได้ทีโหล่
หีโหน่ได้ที่ห้า หีหนาได้ที่สี่
หีตี่ได้ที่สาม หีงามได้ที่สอง
หีเป็นฮองกลางได้ที่หนึ่ง
จึงตี่แตกบุ้ยจำมับ ดอกละนา
นางนา ...หางตาดำปื้ด
  สอย...สอย
กับแก้กับก๊า ผีบ้าสี่กัน
คันท่อใด๋มันกะบ่ยอมออก
บาดสิออกผัดขี้ออก ก๊าย ก๊าย ก้าย ก้าย
สอย...สอย
กั๊บแก้ กั๊บแก้ตาโล
มดกัดหัวโคยโป
ฟ้าวทายาหม่อง นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เก็บใบตองมาฮองข้าวปลูก
พ่อสี่ลูกบ่มีแนวคา
สอย...สอย
เกิดซาติหน้า ให้หีหนาคือไตไก่
ให้หีใหญ่ท่อบ้าน จนโคยย้านแล่นหนี่ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
โกเต็กเขาบ่เอิ้นโกเต็ก เขาเอิ้นหมวกหี
ซิ่นกระโปรงเขาบ่เอิ้นซิ่นกระโปรงดอก
เขาเอิ้นผ้าเช็ดหน้าหี หีเขาก็บ่เอิ้นหีดอก
เขาเอิ้นถํ้าเสี่ยงโคย โคยเขากะบ่เอิ้นว่าโค้ย
เขาเอิ้นไม้คอนหำ หำเขากะเอิ้นไข่ดาก นี่...กะสอย
สอย...สอย
เกิดเป็นผู้ชายอย่าเที่ยวหั่นเที่ยวนี้
อย่าไปเที่ยวกระหรี่ เข้าคลับ เข้าบาร์
คืนมาสี่ภรรยาของโตจำไว้
ถ้ามันอดบ่ได้ ให้คิดฮอด หมอมีชัย
ใส่งถุงยางอนามัย จั่งบ่เป็นโรคเอดส์
  สอย...สอย
แกงเห็ดเผาะ ใส่นํ้าเอาะเจาะ
เอาพี่อ้ายนี้เถาะขี้คร้านหาผัว
soi 2 สอย...สอย
ขนเอ๋ยขนอยู่ก้น กะเอิ้นขนก้น
ขนหัวกะเอิ้นขนหัว ขนอยู่คิงกะเอิ้นขนคิง
อยู่ขากะเอิ้นขนขา อยู่ขี่แฮ้ กะเอ้นขนขี่แฮ้
บาดห่าอยู่แอบแอ สังมาเอิ้นว่าหมอย
..แม่นาง...เอ้ย
สอย...สอย
เขาว่าหีกับข้าวดีพอปานกัน
หีกะได้สี่คัน ข้าวกินกะแซ่บ

หีกะได้นอนแหมบ ข้าวกินกะมีแฮง
กินอิ่มท้องกะโคยแข็งสี่กันหยังคํ่า

เขาว่าข้าวนั้นตํ่ากว่าหีสองวา
คือกินอิ่มขึ้นมามันได้อย่างไปขี่

หี นี้ได้ขึ้นนั่งสี่ บ่ได้ย่างไปไส สบายกว่ากันเยอะเลย
  สอย...สอย
ขี่ใส่หลุ่มหมาเคียด อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
แข่วหว่องกินนํ้าฮองหี
ลงไปซี กัดหีควายน้อย นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ข่อยสอยจั่งซี้ผิดหัวเจ้าบ่ ผิดพ่อเจ้าตี้
คันเจ้าเคียดอีหลี กะมาสี่กันซะ นี่...กะสอย
สอย...สอย
ขี้กะปอมตอดเงางึก งึก
คือโคยแข็งมันคึก ยามตื่นเช้า นี่...กะสอย
  สอย...สอย
ขนแขนกะบ่หนา ขนขา กะบ่มี
ขนหีหนาตื้บ
สอย...สอย
เขียดอีโม้ขาโป้ทางหลัง
สี่กะสิเป็นหยังพี่อ้ายกูตั้ว
  สอย...สอย
ไข่ไก่กะเอิ้นไข่ไก่
ไข่เป็ดกะเอิ้นไข่เป็ด
บัดไข่โคยเป็นหยังเอิ้นว่า ไข่หำ
ไข่เอ๋ยไข่ ไข่นกเขากะเอิ้นไข่นก
ไข่เป็ดเขากะเอิ้นไข่เป็ด ไข่ไก่กะเอิ้นไข่ไก่
บัดไข่คนเขาจังไรสังมาเอิ้นไข่หำ นี่...กะสอย
soi 3 สอย...สอย
ครูกับหมอลำเอากันบ่ได้ อาชีพบ่ถึกกัน
ตื่นเมื่อเซ้าครูไปสอนนักเรียน
กลับมาเฮือนฮอดคํ่า เมียผัดหนีไปลำ
แจ้งแล้วมาฮอดบ้าน ผัวผัดไปโรงเรียน
คือสิกลับฮอนเฮือนยามแลงยามคํ่า เมียผัดหนีไปลำ
เป็นจังซี้เหมิดปี บ่ได้สี่กันจั่งเทื่อ นี่....กะสอย
สอย...สอย
คุณพระพุทธเจ้านั่นอยู่ดีมีแฮง
คุณของข้าว ยามเฮากินปลา
คุณของนา ยามมันมีนํ้า
คุณของไม้ยามเฮาเฮ็ดเฮือน
คุณของเมียซักผ้าให้นุ่ง
คุณของมุ้ง ยามเฮากางนอน
คุณของหมอนหนุนหัวไว้นี่
เวลาโก้ยขึ้นสี่ ให้คิดฮอดคุณหี....แหน่เด้อ
  สอย...สอย
ควายอีตู้ผูกไว้ใต้เล้า
ตื่นเมื่อเซ้าหีฮ้อนวืด...วืด
สอย...สอย
คนสี่ดู๋เขาว่ากะหรี่
คนบ่สี่เขาว่ากระเทย
คนบ่สี่ซะเลย มีโคยไว้เยี่ยวอย่างเดียวบ้อ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
โคยเป็นโจทย์ หีเป็นพยาน
มึงสิเป็นหลักฐานอีหลีบ้อ...แตด
สอย...สอย
โคยแทงหี
หน่อแตดแล่นลี่ นี่…กะสอย
  สอย...สอย
คนหีหมอย อยู่หน้าเสาธง
หียืนตรง หน่อแตดเรียบวุธ นี่...กะสอย
สอย...สอย
คันอยากกินกล้วยให้ปลูก
คันอยากมีลูกกะให้สี่กัน
  สอย....สอย
คันแม่นผมเป็นผู้นำหมู่บ้านนี้ ถนนในหมู่บ้าน
ผมสิพัฒนาให้มันดี ทาง อ.บ.ต. ผมกะสิพัฒนาให้มันดี
แต่ว่าทางเข้าหี ผมสิเทคอนกรีตสองชั้น
สอย...สอย
ครูน้อยครูใหญ่พากันบ้าหวย
ครูน้อยเผลอเลยนอนหลับกลางเว็น

ครูใหญ่เหลียวเห็นก็เลยปลุก ลุก ลุก
ครูน้อยดิ้นดุ๊กดุ๊กสี่สาม สามสี่ ทางครูใหญ่ก็เลยถาม
สี่สามหรือสามสี่หือ นี่...กะสอย
soi 6 สอย...สอย
จิ๊กเข้าไปขาใน ขานอก
เงินเดือนออกกะบ่เหลือพอแดง
ค่าข้าวแกงค่านั้นค่านี้
ค่ารถแท๊กซี่ค่ากินค่าสี่
เหลืออยู่นี่ สามร้อยสิบห้าบาท โว้ย…
 
 soi 71 สอย...สอย
ช้างสี่ช้างมันหันก้นขึ้นโพน
คนสี่คนท่าใด๋ดีเหมิด นี่...กะสอย
สอย...สอย
ซ้างตื่นซ้าง ไปลี้ใต้สังกะสี
โคยตื่นหีไปลี้อยู่ใต้หน่อแตด นี่...กะสอย
soi 7 สอย...สอย
เซิ๊บ ๆ หมาคาบเกิบมันพี
หมาบ่ดี หมาพ่อกำนัน
หมาเป็นตาซัง หมาผู้ใหญ่บ้าน
หมาขี้คร้าน หมาพ่อใหญ่ดี
หมาคาบหี หมาข้าพเจ้า มากินข้าวสาลูกหล่า
สอย...สอย
ซํ้าข้าวมันพี
ซํ้าหีมันจ่อย
นี่...กะสอย....
  สอย...สอย
ซุบหน่อไม้กินกับผักอีฮีน
ผู้สาวสํ่าน้อยหีแดงพีนลีน นี่...กะสอย
 
soi 9 สอย...สอย
เฒ่าบ้านเพิ่นบ่คือเฒ่าบ้านโต
เฒ่าบ้านโตนอนหลับกลางเว็น
ฝันว่าเพิ่นเหลียวเห็นว่าเลขสิออก
เทวดามาบอกว่าห้าสี่ สี่ห้า
สอย...สอย
เฒ่าบ้านเพิ่น ต่างเฒ่าบ้านโต
เฒ่าบ้านเพิ่นธรรมะธรรมโม
เมียของเพิ่น ต่างเมียของโต
เมียของเพิ่นธรรมะธรรมโม
บาดห่าเมียของโต บ่ให้ผัวสี่ลื่น
ผัวสี่ยามใด๋ สี่นำยามนั้น
  สอย…สอย
เฒ่าสิตายตายจ้อย
จั่งซิกะสอย...จักนอยสอยอีก
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบ่ฮู้จักศีลห้า
บาดห่าเมียเอานมฟาดหน้า อามะ ภันเต
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายนมเมีย ว่าแม่นถุงกาแฟ
เอาโอเลี้ยงให้ถ้วย แม่อีหนูจ๋า
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายนมเมีย ว่าแม่นถุงกาแฟ
แม่อีน้อยอย่าใส่นํ้าตาลหลายเด้อ
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายอยากกินซิ้นหลอด
บาดจี่มาให้แดกปอด ผัดว่ากูบ่มีแข้วหยํ่า อันนี้....กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าสองเฒ่าเด้ากันเหมิดแฮง
จนหัวโคยแดงหีออกแสง ม้าบ ม้าบ
  สอย...สอย
ผู้เฒ่าไหวดีล่อกินตับไก่
ผู้เฒ่าจังไรล่อสี่เด็กน้อย
สอย...สอย
เฒ่าบ้านเพิ่นบ่คือเฒ่าบ้านโต
เฒ่าบ้านโตอยากได้ผัวน้อย
ยามเวลาเขาต่อยเทิงตบเทิงตี
ผัดว่าโคยเข้าหี ผัดว่าฮอดปีหน้า
มายามแม่แหน่เด้อ ๆ ๆ บักหล่า
  สอย...สอย
เฒ่าบ้านเพิ่นเข้าวัดฟังธรรม
เฒ่าบ้านโตแทงไฮโลตายตํ่า
สอย...สอย
เฒ่าสิตายขี่ย่ายคันฮั้ว
ตื่นเมื่อเซ้าตู่ลูก ตู่หลาน
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายตายซํ้า
งัดเฮือนดี ม่วนกุ๊ม
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบ่ฮู้จักความ
ห่มผ้านวมสี่กันอยู่จ๊ะ ๆ ๆ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าแก่แล้ว เนื้อเหี่ยวหนังยาน
นมกะยาน หีกะยาน หนังกะยาน
อนิจจา สังขาร ท้องลาวคือมารได้
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายของผัว
ว่าแม่นเกียร์รถบัส
บัดห่าจับได้ไป... กาฬสินธุ์ – ยางตลาด ไหมพี่
  สอย...สอย
เฒ่าสิตาย บ่ฮู้จักแผนที่
โคยตำหี นี่หรือเกาะสาก
สอย...สอย
เฒ่าอันหนึ่งเอิ้นว่าเฒ่า....โกโซ่
หัวโคยเสียกโพ่โว่ หุบไว้กะบ่ฟัง นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าบ้านเพิ่น ต่างเฒ่าบ้านโต
เฒ่าบ้านโต ชวนไปวัดเพิ่นผัดว่า
เจ็บท้องปวดหัว เหงานอน
ชวนไปฟังเทศน์พระนิกร ผัดหูซันที่ลี่
อรลีลาพาไปสี่ คือบ่แม่นอิฉันแน่น้อ
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบ่ฮู้จักศีลห้า
บาดห่าเมียเอานมฟาดหน้า อามะภันเต
เฒ่าบ้านเพิ่นต่างเฒ่าบ้านโต
เฒ่าบ้านโต จ่มเซ้า จมแลง
หรือว่าเพิ่นอยากแทงหีเจ้าบ่หือ อันนี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายไปถึกหีเมีย
ว่าแม่นเกียดังวีก
นี่บ้อโตกินหมากสี่ดากู นี่...กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายหำผัว ว่าแมนไข่เป็ด
เจ้าสิขายหน่วยท่อใด๋
อันนี้...กะสอย จักหน่อยสอยอีก
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายอยากกินลาบกระต่าย
บ่แมนของหาง่ายดี้ เฒ่าห่าหำโป
สอย...สอย
เฒ่าอันหนึ่งเขาเอิ้นเฒ่าจังไร
เบิ่งประกวดนางสาวไทย
เอามือลูบหี...อยู่ในโทรทัศน์
  สอย...สอย
เฒ่าสองเฒ่าเด้ากันจนเหมิดแฮง
จนหัวโคยแดง... หีออกแสงม้าบ ม้าบ
อันนี่...กะสอย
สอย....สอย
เฒ่าบ้านโต บ่คือเฒ่าบ้านเพิ่น
เฒ่าบ้านเพิ่น ตื่นเดิกลุกเซ้า

ตื่นขึ้นมาไหว้พระสวดมนต์
เฒ่าบ้านโตลุกขึ้นมาคาแต่จม
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายนมเมียว่าแมนเกิบห้อยฝา
สิขายคู่ละท่อใด๋ เฒ่านี่กะแมนเฒ่าเติบ
ใส่เกิบเหยียบขี่ อันนี้.....กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าขี้คร้านสี่เมียกลางเว็น
เมียผัดเป็นเหม็น คือกลิ่นแห แถะเฒ่า
นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าขี้ฮ้ายซํ่าตื่นตดเหม็น
กลางคืนกลางเว็นคึดนำ...แต่สี่...อันนี้....กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าผู้หนึ่งผู้เฒ่าโคยเสียก
เฒ่าจนตาเหลียก กะยังสี่บ่เป็น นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าต่อเฒ่าสี่ดากผู้เฒ่า
สี่บ่เด้าดันอยู่งัก งัก นี่...กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าสองเฒ่าสี่กันเทิงเกวียน
บัดใกล้ฮอดเฮียนแล้ว เฒ่าฟ้าวใส่ ฟ้าวใส่ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายโคยผัว ว่าแม่นโบกหมาก
ตั้งสิแท้แมนสากตำหี อันนี้....กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบ่เคยนับขาม้อน
ฆ้อนใส่หัวเฒ่านี่ซะบ่อนอ นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายโคยผัว..ว่าแม่นหมกมํ่า
จํ้าลูกจํ้า มันสิสวยโรงเรียน อันนี้...กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าขี้ฮ้าย ซํ้าตื่นตดเหม็น
กลางคืน กลางเว็น หีเหม็นคือเก่า นี่...กะสอย
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายอยากกินลาบกระต่าย
มันบ่แม่นของหาง่ายซั้นตี้เฒ่าผีปอบ
สอย...สอย
เฒ่าสิตายบายโคยผัว ว่าแม่นงัวหางก้อม
ป้อมใส่หีแน่นตืบ เออนา ๆ ๆ เฮ้อ เฮย
  สอย...สอย
เฒ่าสิตายบ่ฮู้จักนายกรัฐมนตรี
บัดเขาจับหี ผัดครางว่า ท่านนายกสมัคร นี่...กะสอย
สอย...สอย
เฒ่าสิตายอยากกินลาบกระต่าย
มันบ่แม่นของหาง่าย...เด้อีห่า..กินหัว...มึงเอ้ย

next greenคำสอยจากจังหวัดกาฬสินธุ์ ตอนที่ 2

วรรณกรรมคำสอย ตอนที่ 1 | วรรณกรรมคำสอย ตอนที่ 2

redline

backled1

paya kwam tuay

ความทวย โดย : อาจารย์สวิง บุญเติม ปธ.๙ M.A.

bulletความทวยเรียงตามหมวดอักษร

soi 23 ความทวย : "แม่มันฮ้องอีอี ลูกมันพีมั่นลั่น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ หลากับไนเข็นฝ้าย หลาคือเครื่องมือปั่นฝ้ายให้เป็นเส้นใยเพื่อนำมาทอ ผ้าสมัยโบราณเวลาปั่นเสียงมันจะดัง อี อี หรือ อือ อือ ปั่นให้เป็นเส้น แล้วเขาก็จะม้วนเก็บไว้ที่เหล็กตัวที่หมุนให้ฝ้ายเป้นเส้น เหล็กนี้เขาเรียกกันว่า เหล็กไน ม้วนเข้าไปเรื่อยๆ ฝ้ายที่ม้วนเข้าไปในเหล็กไนก็จะโตขึ้นเรื่อยๆ การที่มันโตขึ้นนี้แหละที่เขาเรียกกันว่า พี ในภาษาอีสาน
(ฮ้อง = ร้อง, พีหรือภี = อ้วน, มั่นลั่น เป็นกิริยาวิเศษของพี = อ้วนเนื้อแน่น)
ความทวย : "ม้าอี่ขาวหางยาวต้วยก้น บ่ให้ว่าต้นกล้วย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เด็กน้อยเอาขี้มูกเช็ดก้น สมัยก่อนเสื้อผ้าที่จะใส่ก็หายาก เด็กเวลาเป็นหวัดขี้มูกไหลก็จะเช็ดด้วยหลังมือ แล้วเอาไปเช็ดก้นตัวเอง (ต้วยก้น = เอามาทาที่ก้น)
  ความทวย : "มีน้ำบ่มีปลา" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ น้ำบักพร้าว
soi 24 ความทวย : "ยามมื้อเช้าเก็บเข้าบุงหวาย ยามมื้อแลงยายออกยายออก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ดาวเทิงฟ้า ดวงดาวบนท้องฟ้าเวลากลางคืนจึงเห็น พอรุ่งเช้าจะไม่เห็น (ยามมื้อแลง = ตอนเย็น)
ความทวย : "ยืนต่ำกว่านั่ง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ หมา (สุนัข)
  ความทวย : "อยากให้ยาวแล้วปั่น อยากให้สั้นแล้วต่อ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เข็นฝ้าย และ ต่อยา อธิบายว่า การเข็นฝ้ายให้เป็นเส้นโดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า "หลา" ชาวอีสานเรียกเข็นฝ้าย การเข็นฝ้ายจะได้เส้นยาวออกไปเรื่อยๆ การต่อยา (จุดบุหรี่สูบ) จะทำให้ยา (บุหรี่) สั้นลงเรื่อยๆ
  ความทวย : "ยาวคาคืบ ยัดเข้าหลืบฮูหนัง ทั่งไปทั่งมา น้ำแบ้นไหลออก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ คนสีฟัน (แปรงฟัน) (คาคืบ = แค่คืบ, หลืบ = ซอกหรือเงื้อม, ฮูหนัง = รูหนัง, ทั่งไป = ชักเข้า, ทั่งมา = ชักออก, น้ำแบ้น = น้ำอสุจิ (แต่ในที่นี้หมายถึงฟองน้ำของยาสีฟันที่ไหลออกจากปาก))
soi 26 ความทวย : "ลงบ่เห็นฮอย ถอยบ่เห็นส้น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เฮือ (เรือ)
ความทวย : "เลือดบ่ดีย้อมสีบ่แดง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คนชั่วที่ลื่นความพ่อแม่ (ลื่นความ = ไม่เชื่อฟัง)
  ความทวย : "เลียทางปากเอาของใกล้ดากใส่กัน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ หมาสิเซิงกัน (ดาก = ก้น, สิเซิงกัน = จะสัดกัน)
  ความทวย : "ลมบ่มีฝน ฝนบ่มีหยาด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : ลมบ่มีฝน คือ ลมปาก ฝนบ่มีหยาด คือ ฝนพร้า (ลับมีด)
soi 32 ความทวย : "ศิษย์บ่มีครู ผักตูบ่มีบาน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : ศิษย์บ่มีครู คือ คนเฮียน (เรียน) ด้วยตนเอง ผักตูบ่มีบาน คือ ผักตูโขง (ประตูหน้าวัด)
ความทวย : "ศาลาบ่อยู่กลางบ้าน คนย่านบ่อยากไป" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ศาลาพักศพ (ย่าน = กลัว)
  ความทวย : "ศาลาบ่อยู่วัด แต่ว่าจัดไว้อยู่กลางเมือง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ศาลากลางจังหวัด
soi 28 ความทวย : "สุกอยู่ดินกากินบ่ได้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ถ่านไฟแดงๆ
ความทวย : "สุกอยู่ฟ้า กายื้อบ่เถิง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ตาเว็น (ดวงตะวัน)
  ความทวย : "สัตว์สี่ขากินสัตว์ขาเดียว สัตว์หัวเขียวกินสัตว์หน้าคว่ำ เต่ากินเห็ดเป็ดกินหอย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เต่ากินเห็ด และ เป็ดกินหอย (พึงสังเกตว่าปริศนาคำทายนี้แฝงคำตอบไว้ด้วยแล้ว ถ้าช่างสังเกตก็จะทราบทันที)
  ความทวย : "เสียกแพ้แว้ แหย่เข้าฮูหนัง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ยาดม (เสียกแพ้แว้ = ลักษณะของหลอดยาดมที่เปิดฝาออกแล้ว)
ความทวย : "เสียกข่านหล่าน จำกั่นจำบัก ยกขาขึ้นผู้อยู่หลุ่มมีแฮง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ คนกั้งคันยู (เสียกข่านหล่าน = ลักษณะของการกางร่ม, จำกั่นจำบัก = ออกไปจนสุด, ร่ม ภาษาอีสานเรียกว่า คันยู)
  ความทวย : "ส่วยคือใบพลู มีฮูอยู่กลาง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ หูควาย
  ความทวย : "สามขาตั้งธรณีแหยแหย่ง อ้าปากขึ้นเห็นช้างคาบงา" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ก้อนเส้า หม้อนึ่ง หวดข้าว (การนึ่งข้าวเหนียวจะตั้งหม้อนึ่งบนเตาใช้หินก้อนเส้าวางสามก้อน แล้วนำหวดบรรจุข้าวเหนียววางบนหม้อนึ่งอีกที)
soi 29 ความทวย : "ห้อยอยู่หลักบ่ตักกะเต็ม" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ บักพร้าว (มะพร้าวไม่มีใครเอาน้ำไปใส่มัน มันก็มีน้ำเป็นของตัวเอง)
ความทวย : "หายบ่เห็น เฮ็ดให้คนเป็นได้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ หายใจ (เฮ็ด = ทำ)
  ความทวย : "หูอยู่ปาก ดากอยู่ท้อง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ หม้อกะทะ (ดาก = ก้น)
soi 30 ความทวย : "อุดหลูดปูดหลูดออก ปูดหลูดเข้าเอาหัวตำ ผู้หญิงมักทำยามมื้อเช้ามื้อแลง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ สากกระเบือ (ยามมื้อแลง = ตอนเย็น)
ความทวย : "อ้อยมีรสหวาน เฮ็ดน้ำตาลบ่ได้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เครืออ้อยช้าง
  ความทวย : "ฮ้อยคนเอิ้นบ่มีเพรียก แสนคนเฮียกบ่มีขาน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ คนตาย
  ความทวย : "อุ้มแล้วไห้ ปลงไว้แล้วเซา" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ คนเป่าแคน
soi 31 ความทวย : "ฮากแดงๆ ไปแทงตาฝั่ง ฮากมันหยั่งเถิงเมืองนคร" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ แสงตาเว็น (แสงตะวัน) (ฮาก = ราก, ตาฝั่ง = ฝั่งน้ำ, เถิง = ถึง)
ความทวย : "ฮูเนินคือฮูคัน ฮูซันคือฮูลูก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ฮูคราด (คราด คืออุปกรณ์ปรับดินดำนาหรือก่อนปลูกพืช)
  ความทวย : "เฮือบ่มีน้ำ ไปได้ทุกก้ำทุกภาย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เฮือหอ (เครื่องบิน)
  ความทวย : "ฮอยใหญ่กว่าโต เอาโซ่ล่ามไว้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เฮือ

 


รู้จักความทวย | ลักษณะของความทวย | ประเภทของความทวย | ความทวยเรียงตามอักษร

redline

backled1

 paya heet 12

ผญาอีสานเกี่ยวกับ “ฮีตสิบสอง”

ชุมพล แนวจำปา คัดมา/แก้ไข/ดัดแปลง จาก เว็บไซต์นี้

1. ฮีตในเดือนอ้าย


ตกฤดูเดือนอ้าย สายลมมาหนาวหน่วง เดือนนี้ตกหว่างช่วง สังโฆเจ้าเพิ่นเข้ากรรม
เฮามาพากันค้ำ ทำบุญตักบาตร ปริวาสซ่อยยู้ ซูค้ำศาสนา "

2. ฮีตในเดือนยี่

ฮอดเดือนสองอย่าซ้า ข้าวใหม่ปลามัน ให้เฮามาโฮมกัน แต่งบุญประทายข้าว
เชิญเจ้ามาโฮมเต้า อย่าพากันขี้ถี่ บุญคุณลานตั้งแต่กี้ พากันให้ฮักษา "

heet12

3. ฮีตในเดือนสาม

ฮอดเดือนสามท้องฟ้า ปลอดโปร่งสดใส ไปทางใด๋เห็นแต่คนใจบุญ ซะแซวเป็นคุ้ม
เหลียวเห็นซุมสาวน้อย พากันปั้นข้าวกี่ เฮือนละสี่ห้าปั้น พอได้เข้าใส่บุญ
พ่องกะบีบข้าวปุ้น ตกแต่งอาหาร มีเทิงหวานและคาว หนุ่มสาวมาโฮมต้อม "

4. ฮีตในเดือนสี่

ให้คอยซอมไปทางหน้า เดือนสิมาเป็นเดือนสี่ หลังจากบุญข้าวกี่สิมีบุญพระเวสเจ้า เฮาสิได้แต่งทาน
โขงเขตบ้านย่านถิ่นดินอีสาน สุขสำราญเหลือหลาย ม่วนยินกะเลยต้อน
ตกหว่างตอนคนตั้ง ใจฟังวอนวี่ ตอนกัณหาชาลี สิพรากพ่อแม่แก้วคนสิไห้นั่งฟัง
มีเพียงปีละครั้ง ให้เฮาซ่อยกันสาน จัดเป็นงานประเพณี ให้คนฮุ่นหลังฮู้ "

5. ฮีตในเดือนห้า

ตกฤดูเดือนห้า สายลมบ่มาผ่าน เห็นแต่ดอกจานบานแย้ม เต็มทั่วท่งนา
เดือนนี้บ่ได้ช้า ปีใหม่มาเถิง ให้พากันทำบุญ ปล่อยปลาลงน้ำ
เต่าสิถามหาบุ้น คนบุญสิมาปล่อย นกสิงอยง่าไม้ คอยถ้าตั้งแต่ฝน
เดือนนี้ม่วนจ้นๆ คนกะหลั่งมาหลาย เอาพระทรายมากอง ก่อเป็นเจดีย์ไว้ "

6. ฮีตในเดือนหก

ฮอดเดือนหกเสียงฟ้า ไขบอกข่าวทางคน มีแต่ฝนกับลมส่งเสียงกึกก้อง
สายตามองเห็นแล้ว ในใจกะให้ม่วน ส่วนว่าเขียดอีโม้ ลำเกี้ยวใส่ผู้สาว
เห็นปลาขาวปลาซิว ปลานิลปลากะเดิด แล่นหยอกล้อ กันเล่นเหลือหลาย
เดือนนี้เหมิดโทษฮ้ายบ่มีเรื่องเลิงหลง อัศดงดวงอาทิตย์ค่ำลงปลายไม้
เห็นแต่สีใสเน้น วันเพ็ญสิบห้าค่ำ วิสาขะเลิศล้ำ ชาวบ้านบ่อยู่เสย
ไผกะยิ้มเป้ยๆ ลงวัดเวียนเทียน ได้เวียนมาเถิง นพคุณคลองเค้า "

7. ฮีตในเดือนเจ็ด

เดือนเจ็ดเผาความฮ้าย อันตรายบ่มาผ่าน นิมนต์พระขึ้นบ้านเล็งเป้าเข้าสู่ธรรม
บุญสิมาซ่อยค้ำ ซูส่งราศรี บารมีผลทาน สิไล่มารเลยพ้น
ตั้งแต่คนเฮาได้ เคยได้ยินแต่ปางก่อน บุญซำฮะสละความเดือดฮ้อน เมืองบ้านสิซุ่มเย็น "

8. ฮีตในเดือนแปด

จันทร์เพ็ญแจ้ง ทอแสงใสสง่า เดือนแปดมาฮอดแล้ว สิแววขึ้นลึ่นหลัง
เดือนนี้สงฆ์เพิ่นยั้ง เข้าอยู่จำพรรษา ภาวนาอบรม ข่มใจสู่แลงเช้า
เฮามาพากันเข้า ทำบุญพร้อมพร่ำ ถวายผ้าอาบน้ำ ให้ญาท่านเพิ่นใช้สอย
เดือนแปดคล้อย เห็นลมทั่งใบเสียว เหลียวเห็นฝูงปลาขาว แล่นมาโฮมต้อน
กบเพิ่นนอนคอยถ้า ฝนลงมาสิได้ม่วน ลงเล่นน้ำ ส่งเสียงฮ้องซ่วนแซว "

9. ฮีตในเดือนเก้า

เดือนเก้ามาฮอดแล้ว บ้านป่าขาดอน เห็นนกเขางอยคอน ส่งเสียงหาซู้
เถิงฤดูเดือนเก้า อีสานเฮาท้องถิ่น เคยได้ยินประดับดิน ทานฮอดทอดถวาย
พ้นจากมารหยาบฮ้าย พากันอยู่เป็นสุข โพยภัยทุกข์อย่าผ่านผายมาใกล้
มีแต่สดใสจ้น คนจนแสนม่วน ต่างกะชวนพี่น้อง ลงโต้งแต่งทาน "

10. ฮีตในเดือนสิบ

โขงเขตบ้าน ย่านป่านาหวาย เถิงเดือนสิบ สิก่นมันมาต้ม
พ่องกะงมกอข้าว หาเทากำลังอ่อน พ่องกะคอนต่าน้อย ลงห้วยฮ่องนา
เดือนนี้บ่ได้ช้า พากันแต่งทานถง ข้าวสากลงไปวัด ให้หมู่สังโฆเจ้า
มีลาบเทาพร้อมหมกดักแด้ ของดีคั่วกุดกี่ ซุบบักมี้ กะมาพร้อมพร่ำกัน "

11. ฮีตในเดือนสิบเอ็ด

เดือนสิบเอ็ดว่านั้น หัวลมอ่วยโซยหนาว-สาแล้ว ส่วนผู้สาวสิขาลาย ส่วนผู้ชายสิขาเกลี้ยง
ได้ยินเสียงลมต้อง ปลายสำสาอยู่เวิ่นๆ หมาจอกเอิ้นสั่งซู้ กะปูหม่นเข้าฝั่งหนอง
นกแจนแวนออกฮ้อง หาคู่ผสมพันธุ์ ควายบักเทิกตกมัน ไล่ตำแต่ตอพร้าว
ฝูงปลาขาวลงโฮมต้อน ผู้สาวนอนขึ้ค้านตื่น ปลาดุกบืนค่อนสิแจ้ง หันหน้าเข้าใส่หลุม
ฟังเสียงฟ้าฮ้องตุ้ม เอิ้นสั่งฤดูฝน ฝูงหมู่คนลงเลาะ ไฮ่นาปลาข่อน
เดิกออนซอนจันทร์ใสแจ้ง ทอแสงใสสง่า ออกพรรษาห่อข้าวต้ม ลมล่อแต่หมู่ปลา
บัดนี้แล้ววัดสิเป็นกำพร้า บ่มีพระสิมานอน มาออนซอนแต่ทายก ไล่แต่งัวเข้ามาเลี้ยง
ได้ยินเสียงกลองโย่น วันเพ็ญสิบห้าค่ำ พระสิลาแม่ออกค้ำ ไตรมาสสิสั่งลา "

12. ฮีตในเดือนสิบสอง

เหลียวขึ้นเบิ่งท้องฟ้า เห็นแต่ว่าวเดือนสิบสอง ลมคะนองโชยพัด ง่ายมกะเลยมั่น
พอสมควรหาผ้า กฐินทานมาทอด ตลอดเดือนหนึ่งพุ้น หาได้ดั่งประสงค์
หลวงปู่คงไปหาผ้า หลวงตาดีหาน้ำคั่ง หลวงปู่สอนนั่งฝั่นด้าย หัวซ้ายเข้าใส่กัน
พอแต่ว่าง โลกมันเปลี่ยนเวียนวัน ปัจจุบันโยมเลยเฮ็ด แห่แหนเวียนตั้ง
ต่างกะหวังเต็มที่ เอาความดีบ่ดูหมิ่น บุญกฐินซ่อยค้ำ ทานทอดให้หมู่สงฆ์
ท่วมหรือแล้ง ขาดแหว่งบ่สมบูรณ์ ประเพณีทำบุญ พ่อแม่เฮาบ่เคยถิ่ม
เอาความดีเป็นลิ่ม สลักใจไว้คงถี่ สามัคคียึดไว้ อย่าไลถิ่มฮีตคอง….."

lilred

หมายเหตุ ผญาบทนี้ ชุมพล แนวจำปา นำมาเปลี่ยนแปลงบางอย่างคือ

  1. แก้ไขบางคำที่คิดว่าผิดไปจากภาษาลาว (อีสาน) แน่ๆ
  2. แบ่งวรรคตอนใหม่ เพื่อให้การอ่านออกเสียงเป็นธรรมชาติของผญา
  3. ใส่หัวข้อกำกับไว้ด้านหน้า เพื่อแบ่งเป็น 12 เดือน ให้เห็นชัดเจน
  4. ต้นฉบับก่อนผมจะแก้ไขคือ https://sites.google.com/site/kruarmmy/phya-xisan-keiyw-kab-hit-sib-sxng-khlxng-sib-si

หมายเหตุน้อย : จากอาวทิดหมู คำอีสานดั้งเดิมที่หนุ่มสาวรุ่นใหม่อาจไม่เข้าใจ (สงสัยอยากทราบเพิ่มเติมถามได้ ที่นี่)

ขี่ถี่ = ขี้เหนียว, ตระหนี่   ข้าวกี่ = ข้าวจี่    ข้าวปุ้น = ขนมจีน   ซอม = สังเกต, มองไปข้างหน้า  
ฮุ่น = รุ่น (คนอีสานจะออกเสียง ร เป็น ฮ เช่น รัก เป็น ฮัก, เรือน เป็น เฮือน เรียน เป็น เฮียน, รู้ เป็น ฮู้)  
ยิ้มเป้ยๆ = ยิ้มอย่างมีความสุข   ญาท่าน = พระครู, หลวงพ่อ  กุดคี่ = แมงกุดจี่  
ควายบักเทิก = ควายตัวผู้ (ที่ตัวใหญ่ กำยำ) 

[ เรื่องที่เกี่ยวข้อง : ฮีต ๑๒ คอง ๑๔ ]

redline

backled1

paya kwam tuay

ความทวย โดย : อาจารย์สวิง บุญเติม ปธ.๙ M.A.

bulletความทวยเรียงตามหมวดอักษร

soi 15 ความทวย : "เนื้อจิ้มเนื้อ แซบเกินเชื่ออีหลี" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เด็กน้อยดูดนมแม่
ความทวย : "น้อยๆ มันนุ่งผ้าเหลือง ใหญ่ขึ้นมามันนุ่งผ้าเขียว" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ไม้ไผ่
  ความทวย : "น้ำบ่มีฝน คนกินกะบ่ได้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ น้ำหมอก หรือน้ำค้าง
  ความทวย : "นกกดตาแดง น้ำแห้งกะตาย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ตะเกียงเบิ๊ดน้ำมัน
ความทวย : "นกโก่นโต่น สี้ก้นแม่เจ้าของ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ลูกกุญแจ (โก่นโต่น = การเปลือยกาย)
  ความทวย : "นาหนองน้อย บ่มีจอกบ่มีแหน มีปลาซิวหัวแป โตหนึ่งอยู่หั่น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ปากกับลิ้น (หัวแป = หัวแบน)
  ความทวย : "นอนหงายให้เขาขี่ เอามือตี่ยัดใส่" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เกิบ (ตี่ = คลี่ออก หรือแยกออก)
soi 16 ความทวย : "บ่มีขาขึ้นกกไม้ บ่มีใส้ฮ้องดัง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ งู และ แมงง่วง (เรไร)
ความทวย : "บ่มีตาขึ้นต้นไม้ บ่มีไส้กินคน บ่มีขนนอนบวก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เครือไม้ (เถาวัลย์) ยุง และ ปลิง
  ความทวย : "บักน้อยๆ แก่ไส้ลอดขอน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เข็ม อธิบายว่า เข็มที่สอดด้ายเวลาเย็บผ้า ขอนนั้นคือ ดูกผ้า
  ความทวย : "บักหัวโล่นโตนน้ำแต่เดิ๊ก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ กระบวยตักน้ำ (เดิ๊ก = ดึก)
  ความทวย : "ใบมันท่อแป้นกี่ หมากมันจี่กินกะเป็น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ กกกล้วย (แป้นกี่ = ไม้กระดานรองนั่งทอผ้า, กี่คือที่ทอผ้าของคนอีสาน)
  ความทวย : "บานแพ่แว่ มีตั้งแต่ของดี" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เปิดหนังสืออ่าน
  ความทวย : "บักน้อยๆ ไปค้าบ่เห็นฮอย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เฮือ เรือไปที่ไหนจะไม่มีรอยเหลือได้
soi 17 ความทวย : "ป้องกะหลิ่วกิ่วกลาง ขึ้นกกยูงขึ้นกกยางกะได้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ มดแดง อธิบายว่า มดแดงมันตัวเล็กๆ คอดกิ่วกลางตัว ขึ้นต้นยูง ขึ้นต้นยางต้นโตๆ ก็ขึ้นได้คล่อง
ความทวย : "ปลาอีหยังตายแล้วกะยังถั่ง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : ปลาแดก
  ความทวย : "ปลาหยังปลาบ่มีเลือด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ปลาท่องโก๋
  ความทวย : "เปิดสิ่นในวัด บ่ขัดศีลธรรม" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เปิดห่อคัมภีร์มาเรียน อธิบายว่า สมัยก่อนหนังสือใบลาน โบราณจารย์ท่านจะเอาผ้าซิ่นไหมที่คนยังไม่ได้ใช้มาห่อไว้
  ความทวย : "ไปท่อไร่นา มาท่อก้อนเส้า" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ตึกแหกับตุ้มแห (ทอดแหกับตะล่อมเข้า)
  ความทวย : "ปลดบ่หลุด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ข้อง หมายถึง ข้องใส่ปลาที่ชาวอีสานทำขึ้น แต่คำตอบนี้เป็นเชาว์ปัญญา เพราะข้องก็คือติดๆ อย่างไม่หลุด ถ้าหลุดจะเรียกว่า ข้อง ได้อย่างไร
soi 18 ความทวย : "ผู้อยู่โคกปั้นถ้วย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ มดลิ้น อธิบายว่า มดเวลามันขุดรูมันจะเอาดินมาวางรอบๆ รู กองดินนั้นมีลักษณะเหมือนถ้วย
ความทวย : "ผู้อยู่ห้วยสานมอง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ แมงย่างซิ้น อธิบายว่า เป็นแมลงชนิดหนึ่งคล้ายแมงมุม แต่ตัวใหญ่กว่าและยาวกว่า ลำตัวไม่มีขน ชอบทำตาข่ายดักอาหารกิน คนอีสานชอบกินแมลงชนิดนี้ด้วย
  ความทวย : "ผู้อยู่หนองกองก้น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ บักหอย หอยโข่งหรือหอยอะไรก็ตามเวลามันจะไปมันจะคว่ำหน้าลง และยกก้นขึ้นเคลื่อนตัวไป
  ความทวย : "ผักกินบ่ได้ ไม้กินบ่เป็น" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ผักตู ผักตูคือประตู บางแห่งออกเสียงเป็นผักกะตู
ความทวย : "ผู้เฮ็ดบ่ได้ใช้ ผู้ใช้บ่ได้เฮ็ด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ โลงผี
soi 19 ความทวย : "ฝาอีหยังหย่างไปกะได้" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ปลาฝา
ความทวย : "ฝนบ่คม มีแต่ลมกับน้ำ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ ฝนตก
  ความทวย : "เฝ้าบ่หนี ผีบ่ย่าน" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ อยู่ยาม
soi 20 ความทวย : "พระฤาษีอยู่ในถ้ำ ฝนตกฮำปีละเทื่อ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ พระพุทธรูปยามสงกรานต์ อธิบายว่า พระพุทธรูปปีหนึ่งเขาจะเอาลงสรงน้ำครั้งหนึ่ง
ความทวย : "พระบ่ได้บวช บ่ต้องสวดกะนับถือ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ พระเจ้าแผ่นดิน
  ความทวย : "พรหมสองหน้า ผู้ข้าเกิดนำ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ พ่อกับแม่
  ความทวย : "พีเคิ่งกลาง หางหัวมันส่วย" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ งูกินเขียด (พีเคิ่งกลาง = อ้วนตรงกลาง, มันส่วย = มันเรียวปลาย)
  ความทวย : "พิศหนู มีหูอยู่ปาก พิศนาคมีปากอยู่ท้อง พิศหล่องหง่องมีท้องอยู่หลัง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ กระทอ, มีดสะนาก และ หม้อกระทะ อธิบายว่า พิศหนู มีหูอยู่ปากคือ กระทอ พิศนาคมีปากอยู่ท้อง คือ มีดปาดหมากของคนแก่สมัยโบราณ (บางแห่งเรียกมีดสะนาก) พิศหล่องหง่องมีท้องอยู่หลัง คือหม้อกระทะ
(พิศหนู ให้อ่านออกเสียงว่าพิดสะหนู, พิศนาค อ่านว่า พิดสะนาก)
soi 21 ความทวย : "ไฟไหม้ป่าบ่ไหม้หมกเห็ด" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ โพนปลวก อธิบายว่า เวลาไฟไหม้ป่า โคลนปลวกหรือจอมปลวกจะไม่ถูกไหม้ด้วย
ความทวย : "ไฟไหม้ดัง บ่ไหม้ขี้มูก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ คนสูบยา เวลาคนสูบยา (บุหรี่) จะเอาควันออกทางจมูก (ดัง = จมูก)
  ความทวย : "ฟ้าวบ่ไว ไฟบ่ลุก" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : ฟ้าวบ่ไว คือ ช้า และไฟบ่ลุก คือ ไฟฟ้า (ฟ้าว = รีบเร่ง)
soi 22 ความทวย : "ภูเขาสูงบ่มีบ่อนตั้ง" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ โหง่นขี้ฝ่า (บ่อน = ที่, โหง่น = กลุ่มที่ตั้งขึ้นดำทะมึน, ขี้ฝ่า = ก้อนเมฆ)
ความทวย : "ภาชนะบ่มีแกง ภาแลงบ่มีข้าว" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ เดือนเคิ่งซีก (พระจันทร์ครึ่งซีก)
  ความทวย : "ภูต่ำคนปั้น ภูเป็นชั้นคนทำ" เจ้าว่าแม่นหยัง?
คำตอบ : คือ คันแทนา กับ ตึกแถว (คันแทนา คือ คันนา)

 


รู้จักความทวย | ลักษณะของความทวย | ประเภทของความทวย | ความทวยเรียงตามอักษร

redline

backled1

isan word tip

isangate net 345x250

ppor blog 345x250

adv 345x200 1

นโยบายความเป็นส่วนตัว Our Policy

ยินดีต้อนรับสู่ประตูอีสานบ้านเฮา เว็บไซต์ของเรา ใช้คุกกี้ (Cookies) เพื่อให้ท่านได้รับประสบการณ์การใช้งานที่ดียิ่งขึ้น อ่านนโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (Privacy Policy) และนโยบายคุกกี้ (Cookie Policy)